Thanh điệu và biến điệu

Bốn thanh và thanh nhẹ

Tiếng Phổ thông có bốn thanh và một thanh nhẹ, ngắn. Cùng một âm tiết, khác thanh là khác từ: mā (mẹ), má (gai), mǎ (ngựa), mà (mắng).

Thanh 1 cao và bằng. Thanh 2 đi lên. Thanh 3 xuống thấp, khi đọc riêng thì cuối lại lên. Thanh 4 rơi mạnh từ cao xuống thấp. Thanh nhẹ ngắn, nhẹ, không có dấu, như ma.

• 妈mā
• 麻má
• 马mǎ
• 骂mà
• 吗ma

Dấu thanh đặt ở đâu

Có a thì đặt trên a; không có a thì đặt trên o hoặc e. Trong iu và ui, đặt trên chữ sau: liù, guì.

• 好hǎo
• 多duō
• 谢xiè
• 贵guì
• 六liù

Hai thanh 3 liền nhau

Khi hai thanh 3 đi liền, thanh 3 đầu đọc thành thanh 2: nǐ hǎo nghe như ní hǎo. Pinyin, kể cả trong giáo trình HuWolMont, vẫn ghi dấu thanh 3.

Trước các thanh khác, thanh 3 thường chỉ đọc phần thấp, cuối không lên: wǒmen, hěn máng.

• 你好nǐ hǎo
• 很好hěn hǎo
• 可以kěyǐ
• 我们wǒmen
• 很忙hěn máng

Biến điệu của “一”

“一” đọc yī khi đứng riêng, khi đếm, ở cuối từ và trong số thứ tự (dì-yī).

Trước thanh 4 đọc yí (yíxià, yíyàng); trước thanh 1, 2, 3 đọc yì (yìqǐ, yìdiǎnr). Giáo trình HuWolMont ghi thanh của “一” theo cách đọc thực tế.

• 一yī
• 第一dì-yī
• 一下yíxià
• 一样yíyàng
• 一起yìqǐ
• 一点儿yìdiǎnr

Biến điệu của “不”

“不” đọc bù, nhưng trước thanh 4 đọc bú: bú kèqi, bú shì. Trước các thanh khác vẫn là bù: bù hǎo. Giáo trình cũng ghi theo cách đọc.

• 不bù
• 不好bù hǎo
• 不客气bú kèqi
• 不是bú shì

Cách luyện thanh điệu

Học mỗi từ cùng thanh điệu ngay từ đầu, và luyện thanh trong từ hai âm tiết thay vì từng âm tiết riêng.

Trong ứng dụng HuWolMont, bạn ghi âm và thấy đường cao độ của mình bên cạnh đường mẫu, kèm số sao, để biết chỗ nào phải lên, chỗ nào phải xuống.

Nhập môn phát âm và chữ viết

• Pinyin cho người mớiPinyin hoạt động thế nào: thanh mẫu, vận mẫu và thanh điệu; âm bật hơi và không bật hơi; lưỡi phẳng và lưỡi uốn; -n và -ng; và những quy tắc viết hay sai nhất.
• Quy tắc thứ tự nétChữ Hán được ghép từ vài nét cơ bản, viết theo thứ tự cố định. Nắm bảy quy tắc là suy ra được thứ tự nét của phần lớn các chữ.
• Lượng từTrong tiếng Trung, số từ không đứng ngay trước danh từ mà phải có lượng từ ở giữa. Dưới đây là cách dùng, kèm một số lượng từ trong giáo trình cấp 1–6.