Pinyin cho người mới

Một âm tiết: thanh mẫu + vận mẫu + thanh điệu

Pinyin là cách chính thức ghi âm tiếng Phổ thông bằng chữ Latinh. Phần lớn âm tiết gồm thanh mẫu, vận mẫu và thanh điệu: hǎo là h + ao, thanh 3; zhōng là zh + ong, thanh 1.

Chữ pinyin không phải lúc nào cũng đọc như trong tiếng Việt, nên hãy học từng âm bằng cách nghe, đừng đoán theo chữ.

• 妈m + a → mā
• 好h + ao → hǎo
• 中zh + ong → zhōng
• 学x + üe → xué

21 thanh mẫu

b, d, g không phải âm hữu thanh; đọc không bật hơi. p, t, k bật một luồng hơi mạnh. Cặp đối lập này cũng có ở j/q, zh/ch, z/c.

Với zh, ch, sh, r đầu lưỡi uốn lên phía vòm miệng; với z, c, s lưỡi đặt phẳng sau răng. j, q, x chỉ ghép với i và ü.

• b p m f
• d t n l
• g k h
• j q x
• zh ch sh r
• z c s

Vận mẫu

Có sáu vận mẫu đơn: a, o, e, i, u, ü. Chúng ghép thành vận mẫu kép như ai, ao, ia, uo, üe và vận mẫu mũi kết thúc bằng -n hoặc -ng.

-n và -ng phân biệt nghĩa: rén (người) kết thúc bằng -n, lěng (lạnh) bằng -ng. Hãy luyện theo cặp an/ang, en/eng, in/ing.

• a o e i u ü
• ai ei ao ou
• an en ang eng ong
• ia ie iao iu ian in iang ing iong
• ua uo uai ui uan un uang
• üe üan ün
• 人rén
• 冷lěng

Quy tắc viết

Không có thanh mẫu thì i viết thành y, u viết thành w: yī, wǔ; ü viết thành yu: yú.

Sau j, q, x bỏ hai chấm trên ü: qù, xué. Sau thanh mẫu, iou, uei, uen viết gọn thành iu, ui, un: liù, duì.

Sau z, c, s, zh, ch, sh, r, chữ i không đọc là “i” mà kéo dài phụ âm: zì, shì. Dấu cách âm ngăn ranh giới âm tiết dễ đọc nhầm: Xī’ān (hai âm tiết), không phải xiān.

• 一yī
• 五wǔ
• 鱼yú
• 去qù
• 学xué
• 六liù
• 对duì
• 字zì
• 是shì
• 西安Xī’ān

Học pinyin thế nào

Học pinyin cùng thanh điệu ngay từ ngày đầu, đọc to bài khóa có pinyin trước khi chuyển sang chỉ đọc chữ Hán.

Cấp 1 của HuWolMont bắt đầu bằng pinyin và phát âm; mỗi từ mới trong giáo trình và ứng dụng đều có pinyin.

Nhập môn phát âm và chữ viết

• Thanh điệu và biến điệuCách đọc bốn thanh và thanh nhẹ, dấu thanh đặt ở đâu, và ba biến điệu gặp ngay ở cấp 1: hai thanh 3 liền nhau, “一” và “不”.
• Quy tắc thứ tự nétChữ Hán được ghép từ vài nét cơ bản, viết theo thứ tự cố định. Nắm bảy quy tắc là suy ra được thứ tự nét của phần lớn các chữ.
• Lượng từTrong tiếng Trung, số từ không đứng ngay trước danh từ mà phải có lượng từ ở giữa. Dưới đây là cách dùng, kèm một số lượng từ trong giáo trình cấp 1–6.